Rauw, Rauwer, Rauwerst?

Rawfood kreeg in Nederland vooral bekendheid naar aanleiding van de documentaires Rauw (2008) en Rauwer (2012). Hierin volgen we Tom, een jongen die onder invloed van zijn moeder sinds zijn 5e volledig leeft volgens het raw food dieet. Dat wil zeggen een dieet volledig bestaand uit ongekookt en onbewerkt voedsel van plantaardig bronnen. De documentaires leidden tot ophef, vooral omdat bij Tom een tekort aan essentiële voedingsstoffen werd geconstateerd en hij een groeiachterstand bleek te hebben.

Toch blijft zijn moeder vasthouden aan een 100% raw food dieet als gezonde leefstijl. Ze is hierin niet de enigste; veel raw-foodists, zoals aanhangers van deze levensstijl worden genoemd, geloven dat onbewerkt eten je gezondheid boost in tegenstelling tot bereid voedsel dat volgens hun richtlijnen zelf giftig voor je lichaam zouden zijn. Een ander argument is dat je met het raw food dieet back to basics gaat, terug naar het dieet van onze voorouders. Evolutionair gezien zou ons lichaam niet gebouwd zijn om voedingsmiddelen die niet binnen de raw food levensstijl vallen op te kunnen nemen en hebben wij deze daarom dus helemaal nodig. Maar is dit wel zo?

Kook Evolutie

Het dieet van onze voorouders bestond eerst inderdaad alleen uit onbewerkte producten. Maar nadat het vuur werd uitgevonden werd voedsel echter al snel bereid, waardoor koken waarschijnlijk al 2 miljoen jaar wordt gedaan. Ook is recentelijk aangetoond dat chimpansees (meest verwante levende wezen aan de mens) bereid voedsel prefereren boven rauw voedsel. Dat bereid voedsel de voorkeur genoot over onbereid voedsel betekent dat er een evolutionair voordeel voor moet zijn geweest.

Wat de oermens nog niet wist, maar wat de wetenschap intussen heeft kunnen aantonen, is dat het bereiden van ons eten kan leiden tot een efficiëntere opname van bouwstoffen en een beter beschikbaarheid van nutriënten uit ons dieet. Het effect van koken en bakken verschilt wel per voedingsbron. Tijdens de bereiding van groenten, bijvoorbeeld, gaan er inderdaad vitamines verloren (volgens raw food aanhangers tot wel 50%, wetenschappers beweren dat dit ongeveer 10% is), maar tegelijkertijd verandert de structuur van het voedsel, waardoor andere vitamines en nutriënten juist beter opneembaar worden voor ons lichaam.

Hetzelfde geldt voor veel koolhydraatrijke en eiwitrijke producten waaruit ons lichaam in onbewerkte vorm wel wat voedingsstoffen kan halen, maar door bereiding ervan de voedingsstoffen veel beter kan verteren en opnemen. Hierdoor kon de oermens middels koken en bakken per gram voedsel meer energie halen dan uit dezelfde, waarschijnlijk beperkte, hoeveelheid onbewerkt voedsel. Deze toename in beschikbare energie heeft zeer waarschijnlijk geleid tot de evolutionaire ontwikkeling tot de moderne mens. De beschikbaarheid van voedsel is voor de moderne mens echter geen limiterende factor meer. Is voeding bereiden zodat ons lichaam er meer energie uit kan halen dan nog wel nodig, of kunnen wij weer terug naar een volledig rauw dieet?

Wat zegt de wetenschap?

Tijdens mijn zoektocht naar een wetenschappelijke basis voor het raw food dieet voor de moderne mens kwam ik er meteen achter dat een eerlijke mening vormen lastig is door een gebrek aan bewijs. Er is wel veel onderzoek gedaan naar de invloed van het ‘Westerse voedingspatroon’, een graanrijk dieet vol (trans)vetten, suikers en chemisch bewerkt voedsel vol conserveringsmiddelen. Echter, over het effect van raw food is maar weinig bekend, omdat een volledig gecontroleerde studie in mensen moeilijk is op te zetten.

Een van de weinige studies waarin hier wel naar is gekeken is de Giessen Raw Food Study waarin nutriënt inname en algehele gezondheid van ±200 aanhangers van het raw food dieet werd onderzocht. De raw food groep at gemiddeld 95% volgens het raw food principe, met een enkele uitschieter die volledig raw at, waarbij de grootste hoeveelheid voedsel bestond uit fruit. Belangrijk om te weten is dat deze groep alleen uit volwassenen bestond en geen van de deelnemers van jongs af aan al volledig rauw had geleefd. Over het algemeen waren de testpersonen gezond en kregen genoeg nutriënten en vitamines binnen.

The good & the bad

Echter, een 100% raw food dieet leidt tot een tekort aan voedingsstoffen, met name vitamine B12, calcium, ijzer en omega-3 vetzuren, omdat deze voornamelijk uit dierlijke producten moeten worden gehaald. Wat vooral zorgen baart in een volledig raw dieet is vitamine B12 deficiëntie, een vitamine die essentieel is voor de ontwikkeling van het zenuwstelsel. Vooral bij kinderen in de groei is een 100% raw dieet daarom sterk af te raden. Ook bij volwassenen is een volledig raw food dieet in mijn ogen niet aan te raden. Vooral bij vrouwen bleek een raw food dieet te leiden tot een lager gewicht, omdat ons lichaam minder energie uit de voeding kan halen. Dit klinkt tot nu toe misschien zo slecht nog niet voor degenen onder ons die willen afvallen, maar ook bleek de menstruatie bij extreme raw food aanhangers uit te blijven. Dit is in mijn ogen een duidelijk teken dat er iets mis is in je lichaam!

Maar een raw food dieet is natuurlijk niet alleen maar slecht. Het grote voordeel aan een levensstijl waarin veel verse en onbewerkte producten worden gegeten, is de inname van ruim voldoende groeten en fruit die rijk zijn aan vezels en nutriënten die tegelijkertijd maar weinig calorieën leveren. Koken uit pakjes, zakjes en blikken is er niet meer bij, waardoor je minder kunstmatige voedingsstoffen eet. Een gezond dieet, zolang je dit niet in zijn extreemste vorm volgt en deze aanvult  met eiwitrijke producten en deels bereid eten (25% gekookt voedsel wordt aangeraden door onder andere het Voedingscentrum), klinkt als een goed dieet, toch? En dit is volgens mij een voedingsstijl die (onbewust) door veel Fitgirls al word gevolgd, denk ik.

Bronnen

  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Rauw_en_Rauwer
  • Cognitive capacities for cooking in chimpanzees: http://rspb.royalsocietypublishing.org/content/282/1809/20150229
  • The evolution of human nutrition: http://ac.els-cdn.com/S0960982213003631/1-s2.0-S0960982213003631-main.pdf?_tid=1b8aa4d8-136a-11e5-bbe1-00000aacb35d&acdnat=1434378395_82cd4e6fbd9b48b7a3b56175afaa94c1
  • http://www.volkskrant.nl/wetenschap/chimpansee-vindt-warm-eten-lekkerder-en-gaat-zelf-koken~a4052091/
  • Energetic consequences of thermal and nonthermal food processing: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3228431/pdf/pnas.201112128.pdf
  • The energetic significance of cooking: http://ac.els-cdn.com/S0047248409001262/1-s2.0-S0047248409001262-main.pdf?_tid=530a49b8-136a-11e5-82e3-00000aab0f6b&acdnat=1434378488_57adc0c052190e96108c56c48d4ce0ff
  • http://blogs.discovermagazine.com/crux/2011/12/08/why-calorie-counts-are-wrong-cooked-food-provides-a-lot-more-energy/#.VX8iidOqqkp
  • Cooking and the human commitment to a high-quality diet: http://symposium.cshlp.org/content/74/427.long
  • Cooking Increases Net Energy Gain From a Lipid-Rich Food: http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ajpa.22622/pdf
  • Giessen Raw Food Study: http://www.uni-giessen.de/fbr09/nutr-ecol/forsc_rohkost_e.php
  • Consequences of a long-term raw food diet on body weight and menstruation: results of a questionnaire survey: http://www.karger.com/Article/FullText/12770

Anoek van Rijn

Anoek is 26 jaar en promovendus aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Ze is Bachelor Medische Biologie en research master Molecular Mechanisms of Disease.

“Ik heb altijd veel gesport, maar drie maanden geleden ben ik begonnen met gerichter trainen onder leiding van een personal trainer. Hierdoor kwam ik niet alleen in aanraking met krachttraining, maar ook met een nieuwe lifestyle en ontdekte ik de Fitgirls Community. Op internet las ik veel facts over voeding en sport die vaak niet voldoende onderbouwd zijn, maar wel door iedereen worden overgenomen. Door mijn onderzoeksachtergrond te combineren met mijn grote passie voor sport en voeding wil ik mezelf, maar via het schrijven van blogs nu ook jullie, kritisch naar de hypes in Fitland laten kijken.”

IMG_20150529_135236

3 thoughts on “Rauw, Rauwer, Rauwerst?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *