Foodfacts: Citrusvruchten

When life gives you lemons, make lemonade! … of iets makkelijker, citroenwater. Oké, ik ben niet zo iemand die wakker wordt en de dag begint met een glaasje water met daarin een schijfje citroen. Maar als het warm is buiten, heb ik graag een kan water met daarin wat schijfjes citroen, limoen en/of sinaasappel in de buurt. Heerlijk verfrissend en toch net even wat anders dan water alleen. Dat citrusvruchten zoals citroen en sinaasappel niet alleen lekker, maar ook nog eens gezond zijn, weten we allemaal eigenlijk wel. Maar er is nog veel meer te weten over citrusvruchten!

Kruisbestuiving Citrusvruchten

Citrusvrucht (zelfst. naamw.): vrucht met aromatische schil en saprijk binnenste vol suikers, zuren en vitamine C.

Citrusvruchten zijn vruchten van bomen of struiken van het plantengeslacht Citrus en groeien alleen in warme landen zoals Spanje, Marokko en zuidelijk Japan. Bij citrusvruchten denken de meeste mensen denk ik meteen aan fruit zoals sinaasappel, citroen, limoen en mandarijn. Maar eigenlijk zijn er maar drie ‘echte’ citrussoorten, namelijk de pompelmoes, mandarijn en de sukadecitroen (raise your hand als je hier ook nog nooit van had gehoord). Alle overige citrusvruchten zijn een kruising.

citrus2
Lijst van citrusvruchten

  • Bergamot (vermoedelijk een kruising tussen een limoensoort en de zure sinaasappel)
  • Citroen
  • Limoen
  • Mandarijn of tangerine
  • Kafferlimoen
  • Pompelmoes
  • Grapefruit (kruising tussen de pompelmoes en sinaasappel)
  • Pomelo (kruising tussen de grapefruit en pompelmoes)
  • Sweetie (kruising tussen de grapefruit en pomelo)
  • Tangelo (verzamelnaam voor kruisingen tussen de mandarijn en grapfruit of pompelmoes. Hieronder vallen de mineola, orlando en ugli)
  • Sinaasappel (kruising tussen de mandarijn en de pompelmoes)
  • Sukade (de schil van de vrucht van de sukadeboom)
  • Zure sinaasappel (vermoedelijk een kruising tussen de pompelmoes en mandarijn)
  • Yuzu
  • Amanatsu (vermoedelijk een kruising tussen de pompelmoes en mandarijn)
  • Chinese kumquat
  • Calamondin (kruising tussen de Chinese kumquat en mandarijn)

De citrusvrucht ontleed

citrus1

Citrusvruchten bestaan uit een aantal lagen. Aan de buitenkant zit de schil (joh), met een chique woord ook wel pericarp genoemd en deze is weer onderverdeeld in exocarp en mesocarp (zie bovenstaand plaatje voor het gemak). Het exocarp is de gladde, gekleurde buitenkant en het mesocarp is wit en vezelig en iets wat ik er bij mandarijntjes graag he-le-maal afpluk voordat ik ze opeet.
De schil beschermt de vrucht tegen uitdroging en beschadiging. Hoewel we de schil zelden eten, af en toe een beetje geraspt of gesuikerd en toegevoegd aan gerechten, zit deze vol met onder andere vitamine C, bioflavonoïden (a.k.a. vitamine P) en fytonutriënten. Al met al fijn voor onze weerstand en een goede antioxidant. Verder bevat de schil veel klieren met olie welke bijvoorbeeld gebruikt kan worden als geurstof in cosmetica en voor aromatherapie.

Aan de binnenkant van de vrucht zitten de lekkere segmentjes vruchtvlees en –sap, omringd door het zogeheten endocarp. Bij mandarijntjes in blik is dit endocarp bijvoorbeeld verwijderd. Net als de schil zit het vruchtvlees vol vitamine C. Verder bevatten citrusvruchten mineralen zoals kalium en magnesium, foliumzuur en zitten ze, indien normaal gegeten, vol met voedingsvezels.

Wist je dat…?

  • Hoewel citrusvruchten een gerecht meestal een lekker zomers tintje geven, zijn mandarijnen in Nederland onlosmakelijk verbonden met Sinterklaas. Mandarijnen kun je in Nederland ook voornamelijk in de winter kopen. Ze worden groen geplukt, ingevoerd van Spanje en Marokko en onder invloed van koude temperaturen verkleuren ze naar oranje.
  • Van alle citrusvruchten is de limoen het minst tegen kou bestand. En met een pH van 2,1 is deze vrucht tot zover bekend de zuurste vrucht die er is.
  • Als je van een gekruiste vrucht (zoals bijvoorbeeld een pomelo, die een kruising is tussen de grapefruit en pompelmoes) de pitten plant, zal hier over het algemeen niet dezelfde vrucht uitgroeien, maar juist een kopie van de moederplant.
  • Grapefruit en pompelmoes mogen niet gecombineerd worden met sommige medicijnen (onder andere enkele bloeddrukverlagers). Dit komt door zogeheten furocoumarinen, een groep chemische verbindingen, die bepaalde darmeiwitten tegenwerken. Deze darmeiwitten helpen normaal gesproken bij het vernietigen en uitschakelen van deze geneesmiddelen.
  • Engelstaligen (en ik, voordat ik dit las) spreken de naam van de vrucht ugli uit als ‘ugly’ (lelijk, ja, want geef nou toe, met al die bulten is het niet bepaald de mooiste van de citrusvruchten). Maar in Jamaica, waar ze gekweekt worden, wordt het uitgesproken als ‘oe-glie’.
  • De term ‘sinaasappelhuid’ wordt vaak verkeerd in dezelfde adem met cellulitis genoemd terwijl men dan eigenlijk cellulite bedoeld. Cellulitis is namelijk een bacteriële infectie van onderhuids weefsel en cellulite is de wat bobbelige structuur van de huid en/of onderhuids bindweefsel op dijen en billen.

Wat is jouw favoriete citrusvrucht?

Bronnen

  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Citrusvruchten
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Etherische_olie
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Fruit_anatomy
  • http://www.natuurlijke-producten.com/vruchten/citrusvruchten-voor-een-frisse-en-glanzende-huid.html
  • http://www.foodlog.nl/artikel/lekker-zuinig-hergebruik-citrusschil/
  • http://www.voedingswaardetabel.nl/watiswat/mineralen/
  • http://www.dokterdokter.nl/gezond-leven/eten-drinken/fruit-van-de-week-de-mandarijn/
  • CIVAS, opleiding Voedingsdeskundige, Les 3: Voedingsleer
  • CIVAS, opleiding Voedingsdeskundige, Les 15: Vrije radicalen en antioxidanten

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *